Tổng hợp điểm mới của Luật Hộ tịch 2026 chi tiết tại đây.
Tổng hợp điểm mới của Luật Hộ tịch 2026 chi tiết ra sao?
Dưới đây là Tổng hợp điểm mới của Luật Hộ tịch 2026 chi tiết như sau:
(Hình ảnh từ Sở Tư pháp tỉnh Quảng Ngãi)
(1) Không còn phụ thuộc nơi cư trú khi đăng ký hộ tịch
Luật Hộ tịch 2014 quy định việc đăng ký khai sinh, khai tử, xác nhận tình trạng hôn nhân gắn với nơi cư trú của cá nhân, thường là nơi đăng ký thường trú hoặc tạm trú. Điều này khiến nhiều người phải quay về địa phương để thực hiện thủ tục, đặc biệt trong bối cảnh di cư lao động ngày càng phổ biến.
Luật Hộ tịch 2026 thay đổi quy định trên, cho phép UBND cấp xã thực hiện đăng ký hộ tịch không phụ thuộc vào nơi cư trú của cá nhân.
(2) Dữ liệu điện tử có giá trị pháp lý như bản giấy
Một trong những điểm mới quan trọng của Luật Hộ tịch 2026 là công nhận giá trị pháp lý của dữ liệu điện tử và bản điện tử giấy tờ hộ tịch tương đương với bản giấy. Trước đây, theo Luật Hộ tịch 2014, bản giấy vẫn là căn cứ chính khi thực hiện các giao dịch và thủ tục hành chính. Người dân thường phải xuất trình hoặc nộp bản sao chứng thực, dẫn đến phát sinh nhiều bước trung gian.
Quy định mới cho phép sử dụng dữ liệu điện tử trực tiếp từ cơ sở dữ liệu hộ tịch, đồng thời yêu cầu cơ quan không yêu cầu người dân cung cấp lại giấy tờ nếu thông tin đã có trong hệ thống.
Việc công nhận giá trị pháp lý của dữ liệu điện tử là cơ sở để giảm thủ tục giấy tờ, hạn chế tình trạng sao y, chứng thực nhiều lần, đồng thời tạo điều kiện cho việc thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm kiểm tra thông tin trong Cơ sở dữ liệu hộ tịch và cơ sở dữ liệu liên quan trước khi đăng ký hộ tịch.
Trường hợp nội dung trong hồ sơ, giấy tờ, cơ sở dữ liệu khác của cá nhân không trùng khớp với thông tin khai sinh thì cơ quan quản lý hồ sơ, cơ sở dữ liệu, cấp giấy tờ có trách nhiệm chủ động phối hợp với cơ quan đăng ký hộ tịch, cơ quan quản lý hộ tịch để kiểm tra, điều chỉnh, bảo đảm thông tin chính xác.
(3) Nguyên tắc “chỉ cung cấp thông tin một lần” và liên thông dữ liệu
Luật Hộ tịch 2026 nhấn mạnh nguyên tắc người dân chỉ phải cung cấp thông tin một lần cho cơ quan nhà nước. Các cơ quan có trách nhiệm khai thác, chia sẻ dữ liệu từ các hệ thống đã được kết nối thay vì yêu cầu người dân cung cấp lại. Trong khi đó, theo Luật Hộ tịch 2014, người dân thường phải kê khai lại thông tin ở nhiều thủ tục dù dữ liệu đã tồn tại trong hệ thống của cơ quan nhà nước.
Nguyên tắc mới góp phần giảm trùng lặp thông tin, đơn giản hóa quy trình xử lý hồ sơ. Đồng thời, việc liên thông dữ liệu giữa các cơ quan giúp hạn chế sai lệch thông tin, nâng cao tính thống nhất trong quản lý.
(4) Bổ sung người gốc Việt Nam chưa xác định được quốc tịch vào đối tượng đăng ký hộ tịch
Khoản 1 Điều 5 Luật Hộ tịch 2026 quy định công dân Việt Nam, người gốc Việt Nam chưa xác định được quốc tịch đang sinh sống tại Việt Nam, người không quốc tịch, người nước ngoài có quyền, nghĩa vụ đăng ký hộ tịch theo quy định của Luật này, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác.
Khoản 2 Điều 5 tiếp tục quy định công dân Việt Nam có trách nhiệm thực hiện thủ tục ghi vào sổ hộ tịch sự kiện, thông tin hộ tịch đã được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài.
Và theo khoản 3 Điều 5, người chưa thành niên, người thành niên mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi thực hiện đăng ký hộ tịch thông qua người đại diện theo pháp luật.
Trong khi đó, khoản 1 Điều 6 Luật Hộ tịch 2014 chỉ quy định đối với công dân Việt Nam, người không quốc tịch thường trú tại Việt Nam và công dân nước ngoài thường trú tại Việt Nam.
(5) Chuẩn hóa thời hạn giải quyết thủ tục hộ tịch là 24 giờ
Theo khoản 3 Điều 3 Luật Hộ tịch 2026, đối với việc đăng ký hộ tịch mà pháp luật về hộ tịch không quy định thời hạn giải quyết thì phải được giải quyết trong 24 giờ kể từ thời điểm nhận đủ hồ sơ hợp lệ.”
Ngoài ra, khoản 2 Điều 3 Luật Hộ tịch 2026 quy định, mọi sự kiện hộ tịch của cá nhân phải được đăng ký đầy đủ, kịp thời, trung thực, khách quan và chính xác; trường hợp không đủ điều kiện đăng ký hộ tịch theo quy định của pháp luật thì người đứng đầu cơ quan đăng ký hộ tịch từ chối bằng văn bản và nêu rõ lý do.”
Trong khi đó, khoản 3 Điều 5 Luật Hộ tịch 2014 quy định theo hướng “giải quyết ngay trong ngày”.
(6) Thay đổi phương thức trả kết quả, ưu tiên bản điện tử
Khoản 1 Điều 10 Luật Hộ tịch 2026 quy định người yêu cầu đăng ký hộ tịch được lựa chọn: Nộp hồ sơ trực tuyến; Gửi hồ sơ qua dịch vụ bưu chính; Nộp hồ sơ trực tiếp.
Khoản 2 Điều 10 Luật Hộ tịch 2026 quy định thủ tục đăng ký khai sinh, đăng ký kết hôn, đăng ký khai tử được trả kết quả là bản giấy và bản điện tử. Đồng thời thủ tục đăng ký hộ tịch khác được trả kết quả là bản điện tử; kết quả là bản giấy chỉ trả khi người đăng ký hộ tịch có yêu cầu.
Ngoài ra, người đăng ký hộ tịch lựa chọn nhận kết quả là bản giấy qua dịch vụ bưu chính hoặc trực tiếp tại cơ quan đăng ký hộ tịch, cơ quan quản lý hộ tịch…”
Trong khi đó, Điều 62 và Điều 63 Luật Hộ tịch 2014 hiện hành quy định việc cấp bản chính và bản sao trích lục hộ tịch chủ yếu dưới dạng giấy
(7) Bổ sung cơ chế đăng ký hộ tịch chủ động (tự động hóa)
Theo đó, tại khoản 2 Điều 15 Luật Hộ tịch 2026 quy định:
“Ủy ban nhân dân cấp xã, theo lựa chọn của người yêu cầu đăng ký khai sinh, có trách nhiệm chủ động thực hiện đăng ký khai sinh cho trẻ em khi dữ liệu của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được kết nối, chia sẻ tự động tới hệ thống đăng ký, quản lý hộ tịch điện tử…”
Và tại khoản 2 Điều 20 Luật Hộ tịch 2026 cũng quy định, Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú cuối cùng của người chết có trách nhiệm chủ động thực hiện đăng ký khai tử khi dữ liệu của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được kết nối, chia sẻ tự động tới hệ thống đăng ký, quản lý hộ tịch điện tử…”
Bên cạnh đó theo Điều 29 Luật Hộ tịch 2026, việc đăng ký khai sinh, khai tử chủ động thực hiện theo lộ trình của Chính phủ, bảo đảm thực hiện thống nhất trên toàn quốc chậm nhất từ ngày 01/01/2031.
Trong khi đó, khoản 1 Điều 15 Luật Hộ tịch 2014 hiện hành quy định, trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày sinh con, cha hoặc mẹ có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho con.
(8) Bổ sung tình trạng hôn nhân vào nội dung đăng ký hộ tịch
Theo đó, khoản 1 Điều 4 Luật Hộ tịch 2026 quy định nội dung đăng ký hộ tịch bao gồm: khai sinh; kết hôn; giám hộ; nhận cha, mẹ, con; thay đổi thông tin hộ tịch; tình trạng hôn nhân; khai tử.
Trong khi đó, Điều 3 Luật Hộ tịch 2014 không quy định “tình trạng hôn nhân” là một nội dung đăng ký hộ tịch
Việc bổ sung này giúp đưa thông tin tình trạng hôn nhân vào hệ thống dữ liệu hộ tịch thống nhất, thay vì quản lý rời rạc như trước, từ đó tạo thuận lợi cho việc xác minh, tra cứu và liên thông với các thủ tục khác.
(9) Mở rộng đáng kể phạm vi thay đổi thông tin hộ tịch
Khoản 2 Điều 19 Luật Hộ tịch 2026 quy định phạm vi thay đổi thông tin hộ tịch gồm: Thay đổi họ, chữ đệm, tên; Thay đổi quê quán; Thay đổi thông tin cha, mẹ, dân tộc, quê quán khi nhận con nuôi; Xác định lại dân tộc; Cải chính thông tin hộ tịch; Bổ sung thông tin hộ tịch còn thiếu; Điều chỉnh thông tin hộ tịch do biến động thông tin; Các trường hợp khác theo quy định pháp luật.
Khoản 3 Điều 19 Luật Hộ tịch 2026 còn quy định thẩm quyền thay đổi thông tin hộ tịch cho: Công dân Việt Nam; Công dân Việt Nam cư trú ở nước ngoài; Người nước ngoài;
Người gốc Việt Nam chưa xác định quốc tịch đã đăng ký hộ tịch tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam.
Trong khi đó, khoản 1 Điều 26 Luật Hộ tịch 2014 chỉ quy định:
– Thay đổi họ, chữ đệm và tên của cá nhân;
– Thay đổi thông tin về cha, mẹ trong nội dung khai sinh
Như vậy, dự thảo đã mở rộng đáng kể phạm vi điều chỉnh, đáp ứng nhu cầu thực tế phát sinh nhiều loại biến động thông tin nhân thân.
(10) Quy định thống nhất về cơ sở dữ liệu hộ tịch:
Luật Hộ tịch 2026 xác định cơ sở dữ liệu hộ tịch là một trong các cơ sở dữ liệu quốc gia, được xây dựng tập trung, thống nhất từ trung ương đến địa phương và do Bộ Tư pháp quản lý.
So với mô hình trước đây chủ yếu dựa trên sổ hộ tịch giấy phân tán tại từng địa phương, hệ thống mới cho phép quản lý dữ liệu theo hướng tập trung, cập nhật liên tục và có khả năng kết nối với các cơ sở dữ liệu khác.
Việc hình thành cơ sở dữ liệu quốc gia về hộ tịch tạo nền tảng cho việc chia sẻ thông tin với các lĩnh vực như y tế, bảo hiểm, giáo dục. Qua đó, các cơ quan có thể khai thác dữ liệu để phục vụ giải quyết thủ tục hành chính và xây dựng chính sách hiệu quả.
Ngoài ra, Điều 25 Luật Hộ tịch 2026 còn quy định chi tiết các trường dữ liệu trong Cơ sở dữ liệu hộ tịch.
